Euripides: Resos Özet

Resos, Euripides’e atfedilen antik Atina tragedyalarından biridir. Troya’ya desteğe gelmiş Trakya kralı Resos’un, aynı gece, Odysseus ve Diomedes tarafından öldürülmesini konu alır.

Resos, Trakyalı bir kraldır. Troya ordusuna yardıma geldiği gün, Odyseus ve Diomedes tarafından öldürülür. Resos’un hikayesi Homeros’un İlyada’sında da geçmektedir.

Yeni gelen Trakyalılar ötede, uzaktalar,
kralları da var, Rhesos, Eioneus’un oğlu,
görmedim onun atları gibi güzel, iri atlar,
giderler yel gibi, kardan beyazdırlar.
Arabası altınla, gümüşle işlenmiş, çok güzel.
Kocaman silahları var ki, görme, hep altın,
sanki insanlar için değil, tanrılar için.

İlyada, Homeros

Resos oyunun yazarı antik çağlardan beri tartışmalıdır ama çoğunlukla Euripides’e atfedilir.

Kişiler

Resos: Trakya Kralı
Hektor: Troya Prensi
Aineias: Troyalı Prens
Dolon: Troyalı
Odysseus: İthaka Kralı
Diomedes: Argos Kralı
Paris: Troya Prensi
Athena: Tanrıça
Musa: Esin perisi, Resos’un annesi
Koro: Nöbetçiler
Troyalı Haberci
Resos’un Sürücüsü

Özet

Sahne Troyalıların ordugahında gece vakti açılır. Troyalıların ordugahı Argosların yakınındadır. Koro yani nöbetçiler Hektor’un odasına girerler ve onu uyandırırlar. Akha ordusu gece gece ateş yakmıştır. Hektor, onların kaçmaya başladıklarından şüphelenir, gece kaçmak bir avantajdır. Ancak koro kaçtıklarından şüphelidir. Argos ordusu ilk kez böyle yenilmiş ve gecesinde hiç yakmadıkları kadar büyük bir ateş yakmıştır.

Aineias sahneye girer. Hektor acele etmeleri gerektiğini, düşmanın kaçtığını ve kaçmadan önce onlara son bir ders vermeleri gerektiğini Aieneias’a da söyler. Aineias, Hektor’un güçlü olmasına rağmen, aklının doğru düşünmediğini belirtir. Argoslular pekala bir dümen çeviriyor olabilirler, hem bu hendekleri gece aşmak zordur hem de Akhaların gemilerini ateşe vermeye güçlü savaşçıları Akhilleus izin vermez. Aineias, bir casus göndermeyi teklif eder; böylece Argosluların gerçekten kaçıp kaçmadığını öğrenebilirler. Hektor bu teklifi kabul eder ancak Argoslular kaçıyorsa onlara saldıracaktır. Aineias onaylar ve sahneden çıkar.

Dolon sahneye girer. Casus olarak Argosluların yanına gidebileceğini söyler. (Dolon, eski yunanca hilebaz anlamına gelmektedir; kendisi Troyalı askerdir) Hektor, buna karşılık, adının anlamına rağmen onun ne kadar vatansever olduğunu belirtir. Ancak Dolon bu görevin karşılığında bir ödül ister. Hektor ona altın ya da kız kardeşlerinden birini önerse de kabul etmez. Argoslu köle ister kendine. Hektor bu sefer Oileus’un oğlu Aias’ı teklif eder ama kabul etmez. En sonunda Dolon, Akhilleus’un atlarını istediğini söyler. Akhilleus’un atlarını, Poseiodon Peleus’a, Peleus ise oğlu Akhilleus’a vermiştir. Hektor bu atları ona vereceğine söz verir ve sahneden çıkar.

Dolon, kurt postunu üzerine geçirip dört ayak üzerinde bir kurt gibi orduya sızacağını sonra ıssız bir yerde posttan kurtulacağını anlatır. Koro Hermes’in ona yol göstermesini diler ve Dolon sahneden çıkar.

Koro monolog’a başlar. Troya surlarını yapan tanrı olan Apollon’a Dardanosoğulları yani Troyalıları koruması ve Dolon’un başarılı olması için yalvarır. Hektor tekrar sahneye girer, yanında çoban haberci vardır. Haberci Hektor’a Trakya Kralı Strymon’un oğlu Resos’un geldiğini bildirir. Hektor zamanında yardım etmediği için Resos’a ve ülkesine kızgındır. Koro ve haberci, Hektor’u, Resos’u müttefik olarak kabul etmeye ikna eder. Koro, düşmanlık sözlerini Zeus’un kızı Adrasteia(Nemesis)’nın söylettiğini belirtir. Resos esin perisi Musa’nın ve Trakya’da bir nehrin tanrısı Strymon’un oğludur.

Resos sahneye girer ve Hektor’a yardıma geldiğini söyler. Hektor ikiyüzlü biri olmadığını belirterek ona kızar ve daha önceden yardıma gelmesi gerektiğini belirtir. Hektor, bir zamanlar Resos’un Trakların büyük kralı olmasına yardım etmiştir; şimdi Troya ateş altındayken Resos’un bu kadar geç gelmesi doğru değildir.

Resos tam yardıma gelecekken Karadeniz’den İskitler saldırdığını; bu yüzden bu kadar geç kaldığını anlatır. Hektor’a Akha ordusuyla savaşmak istediğini, hatta onları buradan sürdükten sonra Hellas’a gidip onları yok etmek istediğini de belirtir. Akhilleus ile karşı karşıya gelme arzusundan bahseder. Hektor, Akhilleus’u yenemeyeceğini ama komutanlarına kızgın olduğu için savaşmadığını anlatır. Akha ordusundaki diğer güçlü komutanlar ise Aias, Diomedes ve Odysseus’tur. Odysseus geceleyin Troya’daki Athena Tapınağına dilenci kılığına bürünüp gizlice girmiş ve Palladion heykelini çalmıştır. Oldukça kurnaz bir adamdır. Resos cesur adamların böyle sinsice işler yapmaması gerektiğini söyler ve onu bizzat öldürmek için ant içer. Hektor, Resos ve ordusuna yer göstermek üzere onunla sahneden çıkar.

Troyaya yardıma gelen Kilikyalılar Adana’dan, Mysialılar Bursadan, Lykialılar Datçadan gelmiştir. Koro kendi arasında nöbetin kimde olduğunu tartışır ve koro sahneden çıkar.

Sahneye Odysseus ile Diomedes girer. Troya casusu Dolon, Diomedes ile görüşmüş ve şifrenin Phoibos olduğunu söylemiş, üstüne üstlük Hektor’un döşeğinin yerini de tarif etmiştir. Diomedes ve Odysseus, Hektor’un döşeğini bulurlar ama boş olduğunu görünce, Dolon’un onlara tuzak kurduğundan şüphelenirler. Odysseus, Hektor’u tanrılardan birini koruduğunu belirtir; Diomedes ile buraya gelmişken Paris ya da Aineas’ın kafasını kesmeyi önerir. Odysses zaten Dolon’u öldürdüklerini belirtir. Sahneye tanrıça Athena girer. Athena, Resos’un geldiğini ve eğer Resos bu geceyi sağ geçirirse bütün Akha ordusunun yok olacağını söyler. Resos’u öldürüp onun beyaz kısraklarını ise ganimet olarak almalıdırlar. Athena ayrıca Aleksandros’un (yani Paris’in) ordularında casus olduğunu öğrendiğini ve bunu Hektor’a haber vermeye gittiğini belirtir. Bu yüzden tanrıça Athena, Paris’e, Afrodit gibi görünerek (çünkü üç güzeller yarışmasında Paris, Afrodit’i en güzel seçmiştir) onu oyalayacağını belirtir. Böylece Odysseus ile Diomedes sahneden çıkar.

Paris sahneye girer, Hektor’u aramaktadır. Athena ona Afrodit gibi görünerek; Hektor’un yeni müttefiğine yer ayarladığını ordu da bir sıkıntı olmadığını söyler. Troyalıları bizzat kendisi korumaktadır. Böylece Paris ona inanır ve içi rahatlamış olarak sahneden çıkar.

Koro ile Odysseus sahneye girer. Koro, Odysseus’a parolayı sorar aksi halde onu öldürecektir. Odysseus parolayı söyler ve ortalıktan sıvışır. Resos’un sürücüsü ağıtlar yakarak sahneye girer. Resos Troya’ya geldiği gün öldürülmüştür. Sürücü, koroya olanları anlatır. Trakya ordusu Hektor’un gösterdiği yere yerleşmiştir, bütün gün yürüdüklerinden yorgundurlar ve herkes hemen uykuya dalmıştır. Troya üstün olduğu için güvende olduğunu düşünmüşlerdir. Ancak Sürücü bir sese uyanmış ve iki adamın ortalıkta dolandığını görmüştür, onlara bağırınca adamlar kaçıp gitmiştir. Hırsız olduklarını düşünerek tekrar uykuya dalmıştır ancak uyandığında Resos’u öldürdüklerini, atlarını çaldıklarını görmüştür. Kendisini ise derin bir kılıç darbesiyle yaralamışlardır.

Hektor sahneye girer. Koroya yani nöbetçilere çok sinirlidir. Sürücü ise Hektor’u suçlar. Nasıl Troya ordusuna iki Argoslu asker sızıp da sadece Traklara zarar verebilmiştir? Hektor bizzat Resos’un atları istiyor olmalıdır. Hektor ise cinayeti işleyenin Odyseus olduğu söyler. Hatta Dolon’u öldürmüş olduğunu tahmin eder, zira saatler geçmesine rağmen Dolon dönmemiştir.

Musa (esin perisi), oğlu Resos’un cesediyle sahneye girer ve Odysseus ile Diomedes’e lanetler okur. Ayrıca Athena’nın da yardım ettiğini bilmektedir. Oğlunun Troya’da öleceğini bildiği için buraya gelmesini hep engellemeye çalışmıştır ama oğlu Resos, Hektor’a yardım etmek için yine de gelmiştir.

Hektor ordusuna hazırlanmasını emreder. Akhaların gemilerini yakmak için onlara saldıracaktır!

Diomed and Ulysses returning with the spoils of Rhesus