İlyada – 10. Bölüm Özet

Akhalar Odysseus ve Diomedes’i, Hektor ise Dolon’u casus olarak seçer. Odysseus ve Diomedes, Dolon’u yakalar ve öldürür. Sonra, Troya’ya destek vermeye gelen Rhesus’u çadırında uyurken öldürür ve atlarını çalarlar.

Bütün Akhalar uykudayken, Agamemnon uyuyamaz. Bu belayı başlarından nasıl def edeceklerini düşünür durur; en sonunda Nestor ile kafa kafaya verip bir yol bulmaya karar verir.

Menelaos da uyuyamamıştır. Akhalar onun için denizi geçip buraya gelmişlerdir ama şimdi savaşı kaybetmektedirler. Abisi Agamemnon’un yanına gider ve onu silah kuşanırken bulunca, neden silah kuşandığını sorar. Birini, düşmana gözcü olarak göndereceğinden kuşkulanır.

Agamemnon, iyi bir tavsiyeye ihtiyaç duyduğunu belirtir. Ne bir tanrıdan ne bir tanrıçadan doğmuş Hektor’un, Akhalara bir gün içinde yaptıkları çok ilginçtir. Bu yüzden Aias ile İdomeneus’u çağırmasını ister. Agamemnon ise Nestor’u bulacaktır. Nestor’un nöbetçilere öğüt vermesini isteyecektir.

Onu orada mı bekleyeceklerini yoksa, burada mı buluşacaklarını sorar Menelaos. Orada kalmasını söyler Agamemnon ve erleri uyandırmasını, uyandırırken de onlara saygılı olmasını ister.

J. H. W. Tischbein, 1751–1829: Diomedes ve Odysseus, Rhessus’un geldiğini ifşa eden Dolon’u yakalarken

Agamemnon, Nestor’u döşekte yatarken bulur. Nestor’a korku içinde olduğunu ve Nestor henüz uyuyamamışken, nöbetçileri kontrol etmeyi teklif eder. Nestor, nöbetçileri kontrole gelebileceğini ama Aias’ları, İdomeneus’u ve Odysseus’u da uyandırmayı önerir. Bu işleri kardeşi Menelaos’un yapması gerekirken, Menelaos’un tembel tembel uyumasına kızar. Agamemnon, kardeşinin bu sefer uyanıp geldiğini ve herkesi toplandığını belirtir.

Nestor hazırlanır ve yola koyulurlar. Yolda Odysseus’u da yanlarına alırlar. Sonra uykuya dalmış olan Diomedes’in yanına giderler ve onu da alıp yollarına devam ederler. En sonunda nöbetçilerin yanına varırlar. Nöbetçiler uyanıktır. Nestor, nöbetçilere teşekkür eder.

Ardından birlikte hendeği geçip, buluşma yerine varırlar. Önce Nestor sözü alır. Cesur birinin gidip, Troyalıların ne planladığını öğrenmesi gerektiğini belirtir. Bu casusluğu yapacak olan kişi unutulmayacak bir kahraman olacaktır.

Odysseus ve Diomedes, Rhesus’un Çadırında, Corrado Giaquinto, (1703–1766)

Diomedes söz alır ve gidebileceğini ama yanında birinin eşlik etmesinin daha güvenilir olduğunu belirtir. Meriones, Aiaslar, Menelaos, Nestor’un oğlu, Odysseus hepsi ona eşlik etmek isterler. Agamemnon, Diomedes’e yoldaşını kendi seçmesini önerir ama bir yandan da Menelaos’u seçecek diye korkmaktadır. Diomedes, Athena’nın sevip saydığı Odysseus’u seçer yoldaş olarak. Böylece Odysseus, hemen yola çıkmayı teklif eder.

İkisi silahları kuşanıp yola koyulurlar. Athena, onlara işaret olarak balıkçıl kuşu gönderir. Odysseus sesi duyunca yardım etmesi için Athena’ya yakarır. Diomedes, Odysseus’a eşlik eder. Diomedes, babası Tydeus’u, Thebai’de Kadmosoğullarına karşı nasıl koruduysa, şimdi kendisini de öyle koruması için yakarır.

Hektor ise kendi karargahında adamlarını toplamıştır ve aynı şekilde, birinin Akhalar’ın içine sızıp ne planladıklarını öğrenmesini ister. Bunun karşılığında türlü hediyeler ve şöhret teklif eder. Haberci Eumedes’in oğlu Dolon, beş kız kardeşinin içinde tek erkektir; çirkindir ama hızlıdır. Dolon, casus olmaya gönüllü olur ama karşılığında Akhilleus’un atlarını ister. Hektor, teklifi kabul eder.

Dolon hazırlanır ve bir daha dönememek üzere yola çıkar. Ancak Odysseus, Dolon’u fark eder. Hemen Diomedes’e, karşıdan gelen adamın kim olduğunu sorar. Akhalara sızmaya çalışan bir Troyalı olabileceği gibi ölüleri soymaya giden bir hırsız da olabileceğinden şüphelenir. Sonunda saklanıp, adamı yakalamaya karar verirler. Böylece, yoldan çekilip ölülerin arasına saklanırlar.

Dolon ilk önce Odysseus ve Diomedes’i Troyalı zanneder ama Akhalı olduklarını anlayınca kaçmaya çalışır. Athena’nın yardımı ile Diomedes, Dolon’u sağ omzundan kargısı ile vurur. Dolon’un ödü kopar; gözyaşı içinde canını bağışlamalarını karşılığında kurtarmalık verebileceğini söyler. Odysseus, kim olduğunu ve ne yaptığını sorar. Dolon, Akhilleus’un atları karşılığında Akhaların ne yaptığını öğrenmek için Hektor’un onu gönderdiğini anlatır.

Thomas Clark, Ulysses and Diomed Capturing the Horses of Rhesus, King of Thrace, circa 1851

Odysseus, o atları Akhilleus’tan başkasının süremeyeceğini belirtir; ardından Dolon’a Hektor’un planının ne olduğunu sorar. Dolon, Hektor’un İlos Anıtı yanında olduğunu, ne yapılacağını kararlaştırmak için toplantı yaptığını ve orduda nöbetçi olmadığını belirtir. Herkesin uyanık olduğunu ancak, ünlü misafirlerinin uyuduğunu da ekler. Odysseus, buna karşılık, misafirlerin nerede uyuduğunu sorar.

Dolon, aşağıdaki gibi anlatır.

Dinle bak, anlatayım sana dosdoğrusunu,
kıyılara yakın Karialılar, kıvrık yaylı Paionlar var,
bir de Lelegler, Kaukonlar, tanrısal Pelasglar,
Lykialılarla Mysialılar Thymbre çevresindeler,
Phrygialılar, atlı arabalarda dövüşen Maionialılar da orada.

İlyada 10.Kitap

Dolon, niyetlerinin ne olduğunu sorar. Yeni gelen Trakyalılar, uzakta konuşlanmıştır. Başlarında, Eioneus’un oğlu Resos vardır. Resos’un atları ve arabası çok güzeldir. Kendisini gemilere götürmelerini ya da bağlayıp burada bırakmalarını ister.

Diomedes, Dolon’un kafasını keser. Odysseus, Dolon’un kesik kafasını alıp ağaca asar. Yürüyerek Trakyalıların bölüğüne varırlar. Hemen Resos’un atlarını görürler. Athena, Diomdes’e güç verir ve Diomedes, kılıcıyla uyuyanlardan on iki tanesini öldürür. Ardından, Resos’u da öldürür.

Diomedes, daha fazla Trakyalı öldürüp öldürmemekte kararsız kalır ama Athena ona seslenerek, burada yakalanırsa sonunun kötü olacağını hatırlatır. Böylece, Odysseus ile Diomedes, gemilerine dönmek için yola çıkar.

Ancak Apollon uyumamaktadır ve Athena’nın ne yaptığını fark etmiştir. Resos’un amca oğlu, Trakyalıların danışmanı Hippokoon’u uyandırır. Hippokoon atların çalındığını, adamlarının öldürüldüğünü fark eder. Hıçkıra hıçkıra ağlamaya başlar. Troyalılar sesi duyup gelirler, gördükleri karşısında şaşkına dönerler.

Odysseus ile Diomedes bu esnada dönmeyi başarırlar. Nestor seslerini duyar ve yanlarındaki atları fark eder. Böyle atları hiç görmediğini ve nereden bulduklarını sorar. Odysseus olanları bir bir anlatır. Sonra yiyip içip, Athena’ya sunular sunarlar.

Bir sonraki bölüm için tıklayınız.

After Rhesus’ death. Present: Diomedes, Odysseus, Nestor. (Hom.Il.10.545). John Flaxman (1755–1826).