İlyada – 8. Bölüm Özet

Zeus, Troyalıları desteklemeye kararlıdır. Hiçbir ölümlünün savaşa müdehale etmemesini emreder. Savaş tekrar başlayınca, üstünlüğü Troyalılar elde eder ve Yunanlıları gemilere kadar sürerler.

Şafak sökerken, Zeus, tanrıları ve tanrıçaları Olimpos’un doğruğunda kurultaya çağırır. Hiçbir tanrı ya da tanrıçanın Akhalara yardım etmemesini emreder; aksi halde sözünü dinlemeyen ölümsüzü Tartaros‘a atacağını söyleyerek tehdit eder.

Athena, Zeus’un en üstün tanrı olduğunu belirtir ama Akhalara acımaktadır. En azından onlara öğüt vermelerine izin vermesini ister. Zeus, kızına gülümser ve ona yumuşak davranacağına söz verir.

Ardından, Zeus altınlar kuşanıp, İda Dağındaki Gargaron’da yer alan tapınağına gider. Orada Akhaların gemilerini izlemeye başlar.

Akhalar ile Troyalılar, savaşa hazırdır. Zeus bir kefeye Akhaları bir kefeye Troyalıları koyar ve tezariyi kaldırır. Akhaların ölümü ağır basar. Böylece, Zeus Akhaların üzerine bir ışık düşürür ve Akhalar korkar.

Sonunda savaş başlar. Aleksandros, yaşlı Nestor’un atını okuyla vurur. Nestor, kaması ile koşumu kesip kurtulur ama Hektor onun üzerine doğru gelmektedir. Durumu gören Diodemes, Nestor’un başından Hektor’u defetmek için, Odysseus’u yardıma çağırır. Ancak Odysseus, Diomedes’i duymazdan gelir ve gemilere doğru çekilir. Buna karşılık Diomedes, Aineias’tan çaldığı atları ile övünür ve Nestor’un artık savaş alanına göre çok yaşlı olduğunu belirtir. Ardından Nestor, Diomedes’in arabasına biner.

Ajax, Arturas Slapsys

Diomedes, Hektor’a kargı atar ve onun arabacısını öldürür. Hektor ise hemen kendine yeni bir arabacı bulur. Zeus, Diomedes ile Nestor’un olduğu yere şimşek atar. Nestor’un elinden dizginler kayar. Diomedes’e Zeus’un kendilerinden yana olmadığını ve dönmelerinin daha doğru olacağını belirtir. Diomedes, Nestor’a katılır ama Hektor’un kendilerine ödlek demesinden çekinmektedir. Nestor, o öyle dese bile kimsenin buna inanmayacağını belirtir.

Hektor onların kaçtığını görünce arkalarından bağırır ve Diomedes’in ödlekliği ile dalga geçer. Zeus, İda Dağında üç kez gürler. Hektor, ordusuna Zeus’un kendi taraflarında olduğunu ve Danaoların yaptığı duvarı yıkıp, gemilerini ateşe verebileceklerini söyler.

Hektor sonra atları ile konuşmaya başlar. Ksanthos, Podargos, Aithon ve Lampos Hektor’un atlarıdır. Karısı Andromakhe’nin onlara nasıl iyi baktığını, kendisinden önce atları beslediğini anlatır. İşte şimdi hızlı koşmalarının zamanı gelmiştir ki Hephaistos’un dövdüğü kalkanı Diomedes’ten alabilsin ve Akhaları evlerine gönderebilsin.

Hera, Akhaların durumuna çok üzülmektedir. Poseidon’a dert yanar — Poseidon’un Danaolara üzülmediği bellidir. Oysa Danaolar, Helike’de ve Aigai’de Poseidon’a ne güzel hediyeler adamışlardır. Ardından, Zeus’a karşı gelmeyi teklif eder Poseidon’a. Ama Poseidon bu teklife kızar, Zeus’un kendilerinden çok daha üstün olduğunu belirtir.

O esnada, Troyalılar Akhaların çektiği duvarın önüne yığılmıştır. Hera, Agamemnon’a Akhaların gönlüne güç koymasını söyler. Böylece Agamemnon, Odysseus’un gemisinin önüne geçer. Buradan konuştuğunda; en uçtaki Telamonoğlu Aias’ın barakalarına ve diğer uçtaki Akhilleus’un barakalarına kadar sesini ulaştırabilmektedir.

Agamemnon, Akhaların erkekliklerine dem vurur. Zeus’un, Troyalıları değil de kendilerini desteklemesi için yalvarır. Zeus, Agamemnon’un yakarısını işitince üzülür; bu yüzden onlara işaret olarak pençesinde yavru geyik tutan bir kartal gönderir. Kartal, pençesindeki yavru geyiği, Zeus’un sunağına atar. Böylece, Akhalar işaretin Zeus’tan geldiğine emin olur ve Troyalılara saldırmaya başlarlar.

Ardından Homeros, Diomedes’in Akhalar arasındaki en iyi kahraman olduğunu anlatır ve Diomedes, Phradmon oğlu Agelaos’u öldürür.

Sonra yiğitlikte Agamemnon ile Menelaos’un geldiğini anlatır Homeros. Ardından Aiaslar, İdomeneus ve onun silahlarını taşıyan Meriones, EurypylosTelamon oğlu Teukros gelir.

Teukros sırası ile Orsilokhos’u, Ormenos’u, Ophelestes’i, Daidor’u, Khromios’u, tanrısal Lykophontes’i, Polyphaimon’un oğlu Amopaon’u, Melanippos’u öldürür.

Hector, Arturas Slapsys

Agamemnon, Teukros’u görünce yanına gider ve ona methiyeler düzer. Babasını böyle onurlandırması gerektiğini söyler. Eğer Troya’yı ele geçirirlerse; ilk onur payını kendisi alacaktır, sonra da Teukros’a verecektir. Bu onur payları şöyle anlatır Homeros:

Ya üçayak, ya arabasıyla iki at, ya da senin yatağını paylaşacak bir kadın.

İlyada 8. Kitap

Teukros, kendisini kışkırtmamasını, şimdiye kadar bir sürü adam öldürdüğünü ama Hektor’u bir türlü vuramadığını belirtir. Sonra Hektor’a bir ok daha atar ama Priamos’un öteki oğlu Gorgytion’u vurur göğsünden. Gorgytion’un annesi, Aisyme’den gelin gelmiş Kastianeria’dir.

Teukros bir ok daha atar Hektor’a, bu sefer Apollon bu oku yönlendirir ve Hektor’un arabacısı Arkheptolemos’u vurur. Hektor buna çok üzülür ama kardeşi Kebriones’i çağırarak onu arabacısı yapar. Ardından Hektor, Teukros’a yönelir. Teukros ona yine ok atacağı sırada; Hektor ona bir taş fırlatır ve Teukros yere düşer. Teukros’un kardeşi Aias dayanamaz ve onu kalkanı ile korur. Mekisteus’la Alastor Teukros’u gemilere taşır.

Zeus, Troyalılara yine güç verir. Böylece, Akhaları hendeğe doğru sürmeye başlarlar. Akhalar gemilere doğru kaçmaya başlarlar.

Hera, Akhaların gerileyişine üzülür ve Athena’ya bir şey yapıp yapamayacaklarını sorar. Athena babası Zeus’a öfkelidir. Çünkü Zeus, Athena ve Hera’nın bütün çabalarını boşa çıkarmaktadır ve haksızlık etmektedir. Babası, Eurystheus’un görevlerine giden oğlu Herakles’e yardım için kaç kere Athena’yı göndermiştir. Örneğin, Hades’e gidip Erabos’tan Hades köpeğini getirmesi gerektiğinde, Athena Styks akıntılarından Herakles’i kurtarmıştır. Ama şimdi ettiği yardımlara pişmandır. Çünkü babası, Thetis’in isteğine daha çok değer vermektedir. Thetis, oğlu Akhilleus’un istediği her şeyi ona vermektedir. Athena, silahlarını kuşanıp savaş alanına inmeye karar verir.

Edward Burne-Jones, Helen’in gözyaşları, 1882–1898

Hera ile Athena hazırlanıp, atları koştururlar. Ama Zeus onları görür ve çok sinirlenir. Tanrıların habercisi İris’e, tanrıçaların yanına gidip aşağıdaki tehditleri iletmesini emreder.

“Git, çevik ayaklı İris, çevir arabayı,
çıkmasınlar karşıma, onları önle.
Kötü olur kavgaya binerse işin sonu.
Bak diyeyim sana olacak olanı:
Boyunduruktaki çevik atlarının ayaklarını kıracağım,
hepsini bir bir atacağım arabadan aşağı,
arabalarını edeceğim paramparça.
Kapanmaz, on yıl geçse, yıldırımların yarası,
kapanmaz, geçse döne döne on yıl.
Gök gözlü tanrıça anlar o zaman,
babasıyla kavgaya girişmek ne demek.
Çok değil Here’ye öfkem, kinim,
her işime engel olmak onun huyu.”

İlyada 8. Kitap

İris emre hemen itaat eder ve Zeus’un tehditlerini, Athena ile Hera’ya iletir. Hera, ölümlüler yüzünden Zeus ile kavga etmenin doğru olmadığını belirtir. Böylece Athena ile Hera, Olimpos’a geri dönerler.

Zeus, Olimpos’a gider ve onların sessizliğinin sebebini sorar. Athena sessiz kalmaya devam eder ama Hera dayanamaz. Hera, Zeus’un daha güçlü olduğunu ama Danaoların acı çeke çeke öldüğünü belirtir. En azından onlara öğüt vermelerine izin vermesini talep eder. Zeus aşağıdaki gibi yanıt verir.

Hera, Athena ve Iris Troya Savaşı’nda, Jacques Réattu, 18. yy, The Minneapolis Institute of Arts

hele gün ağarsın da bir gör,
üstün güçlü Kronosoğlu nasıl
yok edecek Argosluların koca ordusunu.
Güçlü Hektor savaştan vazgeçmeyecek,
çevik ayaklı Akhilleus, gemilerin yanında, dar yolda,
Patroklos için korkunç savaşa girene dek.
Kader böyle diyor işte.
Umurumda değil senin öfken.
Sen toprağın, denizin ta ucuna gitsen:
İapetos’la Kronos orada oturur hani,
ne Hyperion güneşinin ışınlan vardır orada,
ne yel vardır, ne hava, derin Tartaros sarmıştır dört yanım,
işte gide gide varsan ta oraya,
gene umurumda değil senin öfken.
Ha köpeklerin en bayağısı, ha sen.”

İlyada 8. Kitap

Hera yanıt vermez. O esnada, gece çöker. Hektor, ordusunu gemilerden uzak bir yerde toplar. Karanlık bastığı için, daha fazla savaşamayacaklarını belirtir. Bu yüzden, odun toplayıp, ateş yakmayı önerir. Böylece Akhaların fırsat bilip gece kaçmalarını önlemek ister. Onları öldürmeden kaçmalarına izin vermeyecektir. Böylece bir daha kimse Troya’ya saldırmayı akıllarına getirmeyecektir. Herkesin bu gece nöbet tutmasını ve Akhaların kaçmasını engellemelerini emreder. Yarın ayrıca Diomedes’e saldıracaktır.

Ardından Troyalılar, kazanıyor olmanın mutluluğu ile şölen yapmaya başlar.

Bir sonraki bölüm için tıklayınız.

Sir Edward John Poynter, Helen, 1887. Royal Collection Trust /